CONCEPTOS FUNDAMENTALES:
Verbo causativo: neden olma anlamını taşıyan fiil ya da yapı
Verbo de influencia: bir eylemi, davranışı veya süreci başlatmaya, yönlendirmeye, zorlamaya, izin vermeye dönük fiil
Factitividad: öznenin eylemi kendi yapmayıp başkasına yaptırdığı okuma
Alternancia causativa: aynı kök ya da aynı alan içinde, nedensiz kullanım ile nedensel kullanım arasındaki karşıtlık
0. İspanyolcada verbo'lar semantik olarak 12 sınıfa ayrılır:
- Verbos psicológicos o de afección: gustar (hoşlanmak), temer (korkmak)
- Verbos de influencia: aconsejar (tavsiye etmek), obligar (zorlamak)
- Verbos de expresión o comunicación: escribir (yazmak), hablar (konuşmak)
- Verbos de movimiento: ir (gitmek), venir (gelmek)
- Verbos de pensamiento o conocimiento: pensar (düşünmek), saber (bilmek)
- Verbos de percepción: oír (işitmek), ver (görmek)
- Verbos de voluntad: desear (arzu etmek), querer (istemek)
- Verbos existenciales: haber (var olmak, -dır), tener (sahip olmak)
- Verbos de medida: medir (ölçmek), durar (sürmek)
- Verbos causativos: hacer (yapmak/ettirmek) ve ocasionar (sebep olmak)
- Verbos copulativos: Cümlede özne ile yüklem arasında bağ kuran, anlamı zayıflamış fiillerdir. ser, estar, parecer.
- Verbos semicopulativos: Bir değişim veya oluş bildirerek yarı anlamlı bir şekilde bağ fiil gibi işlev gören fiillerdir. ponerse, quedarse, volverse
DEFINICIÓN Y UBICACIÓN GRAMATICAL
1. Verbo causativo, temel olarak neden olma anlamı taşır.
2. RAE’ye göre prototipik verbo causativo, transitivo bir fiildir.
3. Verbo causativo ya doğrudan bir olayın ortaya çıkmasına, ya da bir varlıkta değişim meydana gelmesine yol açan nedenselliği ifade eder.
4. Verbo causativo'lar, verbo de influencia'lar ile yakından ilişkilidir.
5. Hacer + infinitivo tipi iskelet, RAE’ye göre perífrasis verbal değildir.
6. Hacer + infinitivo iskeletinde hacer, verbo auxiliar sayılmamaktadır.
7. Causavidad'dan bir unsurun başka bir olayın veya durum değişiminin sebebi olması çerçevesinde anlaşılır.
8. Causatividad bölgesinde, yalnızca tek bir fiilin anlamı değil, fiilin kurduğu karmaşık yüklem yapısı da hesaba katılır.
9. Causatividad ile factitividad, iç içe geçen iki katmandır.
10. Verbo factitivo'da özne, eylemi bizzat yapan değil, başkasına yaptıran varlık olarak anlaşılır.
11. Causatividad, RAE’de yalnızca açık yaptırma anlamıyla sınırlanmaz.
12. Bazı fiillerde causavidad, bir değişim sonucu üzerinden okunur.
RASGOS SINTÁCTICOS BÁSICOS
13. Prototipik verbo causativo, geçişli bir yüklem kurar.
14. Bu yapı içinde fiilin ifade ettiği eylem, çoğu durumda bir cambio de estado doğurur.
15. Causative fiillerin sözdizimsel davranışında temel eksen, neden olan unsur ile değişime uğrayan unsur arasındaki ilişkidir.
16. Causatividad'da değişime uğrayan unsur, anlamsal olarak çoğu kez tema ya da paciente niteliğindedir; özne ise süreci başlatan ya da tetikleyen taraftır.
17. Bazı yapılarda özne doğrudan icracı değil, indirecto agente olarak yorumlanır.
18. Causativo yapılarda özne ile eylemi kendi eliyle yapan denkliği bazı durumlarda geçerli değildir.
19. RAE’ye göre, causatividad tanısı için en çekirdek testlerden birisi causative fiilin hacer + infinitivo paraphrase’ine izin vermesidir.
20. Hacer + infinitivo iskeleti, tek parça işleyen bir predicado complejo oluşturur.
21. Causative bölgesinin önemli bir bölümü, tek sözcüklü fiiller ile hacer + infinitivo türü karmaşık yüklemler arasındaki ilişkiyi anlamaya dayanır.
21. Alternancia causativa, fiil bölgesinde nedensel geçişli kullanım ile nedensel olmayan kullanım arasında karşıtlık bulunmasıdır.
22. Verbo causativo'lar sıklıkla alternancia causativa geliştirir.
23. Verbo causativo'ların geliştirdiği alternans bazen morfolojik olarak işaretlenir, bazen de hiçbir biçimsel ayrım olmadan yalnızca sözdizimsel ve anlamsal farkla ortaya çıkar.
CONSTRUCCIONES CAUSATIVAS CON INFINITIVO
DELIMITACIÓN GENERAL
24. RAE'ye göre causatividad bölgesinde infinitivolu yapının merkezinde hacer ve dejar durur.
25. Hacer ve dejar, infinitivolu causativo/de influencia yapının prototipik taşıyıcılarıdır.
26. Birçok causative fiil, anlamca hacer + infinitivo ile paraphrase edilebilir ise de bu, her fiilin sözdizimsel olarak hacer gibi davrandığı anlamına gelmez.
27. Causative anlam ile causative infinitive construction birbirinden farklıdır.
NÚCLEO SINTÁCTICO DE LA CONSTRUCCIÓN
28. Causativo yapılarda infinitivo, sıradan bir yan cümle değil; daha çok bir predikatif yapı ve bazı durumlarda cuasioracional bir bütünlüktür.
29. Infinitivo ile bağlantılı öğe, anlamsal bakımdan çoğu kez infinitivonun öznesi olarak yorumlanır.
30. Infinitivo ile bağlantılı öğe, biçimsel olarak ana fiilin complemento directo’su olarak işleyebilir.
HACER + INFINITIVO
31. Hacer + infinitivo iki ayrı yüklem gibi görev yapmaz.
32. Hacer + infinitivo iskeleti, tek parça çalışan bir predicado complejo kurar.
CAUSATIVIDAD LÉXICA Y CAMBIO DE ESTADO
RELACIÓN CON LOS VERBOS DE INFLUENCIA
LECTURA FACTITIVA
ALTERNANCIA CAUSATIVA
LÍMITES, RESTRICCIONES Y EXCLUSIONES
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder