2. Bölüm
BİLİŞİM HUKUKU
2.1. BİLİŞİM: KAVRAMI VE GELİŞİMİ
Bilişim alanları:
- kuramsal bilişim
- pratik bilişim
- teknik bilişim
- uygulamalı bilişim
2.2. BİT ARİTMETİĞİ
Hukuki tartışmaların önemli bir kısmı teknik yanlış anlaşılmadan doğar.
Bit aritmetiğinin en kritik parçası hash fonksiyonudur.
2.3. BİLİŞİM HUKUKUNUN KAPSAMI
Bilişim hukukunun kapsadığı alanlar:
- Elektronik ve internet hukuku
- Bilgi ve iletişim teknolojileri hukuku
- Bilişim suçlarına dair hukuk
Türkiye'de bilişim hukuku çalışmaları 1990'lı yıllarda başladı.
Bilişim alanının belirlenmesine yönelik düzenlemeler:
- 5369 S. Evrensel Hizmet Kanunu
- 5809 S. Elektronik Haberleşme Kanunu
- 5070 S. Elektronik İmza Kanunu
Bilişim alanında özel hukuk düzenlemeleri:
- 6102 S. Türk Ticaret Kanunu
- 6362 S. Sermaye Piyasası Kanunu
- 6098 S. Türk Borçlar Kanunu
- 6100 S. Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- 7201 S. Tebligat Kanunu
- 6112 S. Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun
- 5441 S. Bankacılık Kanunu
- 5300 S. Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu
- 6502 S. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun
- 5147 S. Entegre Devre Topoğrafyalarının Korunması Hakkında Kanun
Bilişim alanında kamu hukuku düzenlemeleri:
- Avrupa Konseyi Siber Suç Sözleşmesi
- 5237 S. Türk Ceza Kanunu
- 5271 S. Ceza Muhakemeleri Kanunu
- 5651 S. İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun
- 5490 S. Nüfus Hizmetleri Kanunu
- 213 S. Vergi Usul Kanunu
- 488 S. Damga Vergisi Kanunu
- 2004 S. İcra ve İflas Kanunu
- 4734 S. Kamu İhale Kanunu
- 5018 S. Kamu Mali Yönetimi Kontrol Kanunu
- 5846 S. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu
- 4982 S. Bilgi Edinme Kanunu
- 6698 S. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu
- 3194 S. İmar Kanunu
Bilişim hukuku alanında hukuka aykırı fiillerin gerçekleşmesinde önleyici ve caydırıcı hükümler içeren kanunlar:
- Türk Ceza Kanunu
- Ceza Muhakemesi Kanunu
- İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun
- Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu
2.3.1. Bilişim Suçları
Bilişim suçları, internet ve elektronik ortamlarda bu ortamlar vasıtasıyla ya da bunlara karşı işlenen ve kanunlarca yasaklanmış fiillere ilişkin suçları ifade eder.
SORULAR
8. Retrieval nedir?
9. Bilişim yetisinin unsurları nelerdir?
18. Bilişim alanının belirlenmesine yönelik düzenlemeler hangileridir?
19. Bilişim alanında özel hukuk düzenlemeleri hangileridir?
20. Bilişim alanında kamu hukuku düzenlemeleri hangileridir?
21. Bilişim hukuku alanında hukuka aykırı fiillerin gerçekleşmesinde önleyici ve caydırıcı hükümler içeren kanunlar hangileridir?
22. Türkiye'de bilgi ve iletişim teknolojilerinin toplumun tüm kesimlerine yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar ... yılından itibaren artış göstermektedir.
1.Aşağıdakilerden hangisi bilişim hukukunun asli konularından değildir?
A) Elektronik sözleşmelerin kurulması
B) Alan adları sistemi ve buna dair hukuki sorunlar
C) İnternette reklam hukuku sorunları
D) Bilgisayar programlarının nasıl programlanacağı
E) Sosyal medyada kişilik hakkı ihlalleri ve buna dair hukuki rejim
2. Türk hukukunda bir bilgisayar programının patentlenebilir nitelikte olduğu durumlarda bu konuda patent almak için aşağıdakilerden hangi kuruma başvurulur?
A) ODTÜ
B) İstanbul Patent
C) Danıştay
D) Türk Patent
E) Yargıtay
3. Aşağıdakilerden hangisi Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında doğrudan korunan konulardan değildir?
A) Geleneksel ürün adları
B) Coğrafi işaretler
C) Faydalı modeller
D) Buluşlar
E) Telif hakları
4. Aşağıdakilerden hangisi SMK m. 7/III hükmü açısından yanlıştır?
A) Bu hükme göre, işareti alan adı olarak kullananın buna dayanak olan ve ona öncelik sağlayan üstün bir hakka sahip olmaması gerekir.
B) Bu hüküm marka hukukuna ilişkin bir sorunu düzenlediğinden, başka alanlarda doğrudan ve birebir uygulanması mümkün değildir.
C) SMK m. 7/III hükmü açısından markanın (işaretin) internette alan adı olarak internette ticari olup olmaması önemsizdir.
D) SMK m. 7/III hükmünün bir alan adı uyuşmazlığında uygulanabilmesi için markayla örtüşen ibarenin alan adı olarak kullanılması gerekir.
E) Bu hüküm marka hukukuna ilişkindir. Bu yüzden bir alan adı uyuşmazlığında uygulanabilmesi için öncelikle ortada hukuken korunan bir markanın bulunması gerekir.
5. Bilgisayar programlarının patent hukukunda korunması açısından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Bilgisayar programının nesne koduyla yazılmış şekli, patent hukukunda korunan kısmı ifade eder, çünkü bilgisayarda çalışabilen kısım tam da budur.
B) Buluş basamağını aşan her bilgisayar programı patent hukukunda ayrıca bir araştırma yapmaya gerek olmadan korunur.
C) Her türlü bilgisayar programı patent hukukunda korunur, çünkü bunlar bilgisayarlarda çalıştıkları için zaten teknik sorunları çözerler.
D) Bilgisayar programları patent hukukunda korunmazlar, çünkü bunlar buluş değildirler.
E) Patent hukukunda teknik mahiyette olan (salt bilgisayara ilişkin olmak dışında bir teknik etki yaratmak anlamında) bilgisayar programlarının korunması mümkündür; ancak bunun için bunların patent yeteneği koşullarını da sağlamaları gerekir.
6. Aşağıdakilerden hangisi normalde fikrî mülkiyet hukukunun konusu değildir?
A) Yaratıcılığı son derece açık olan bir tasarımın tasarım olarak nasıl korunabileceği sorunu
B) Bir buluşun patent alıp alamayacağı meselesi
C) Nişanlı bir şairin şiir yazması açısından artık ilham kaynağı olmaktan çıkmış nişanlısı ile olan nişanlılık ilişkisini sona erdirmesi sorunu
D) Bir markayla hemen hemen aynı olan ibarenin aynı alanda kullanılması nedeniyle ortaya çıkan bir uyuşmazlığın nasıl çözülmesi gerektiği sorunu
E) Bir şiir üzerindeki telif hakları
Bilginin elektronik araçlarla toplanması, işlenmesi, saklanması ve iletilmesi.
- bilgi ve kodlama teorisi
- biçimsel diller
- otomatik teorisi
- algoritmalar
- hesaplanabilirlik
- veri yapıları
- matematiksel yöntemler
- yazılım geliştirme
- işletim sistemleri
- derleyiciler
- veri tabanları
- bilgisayar ağları
- mühendislik ve fiziksel yöntemlerin araştırılması ve uygulanması
- bilgisayar donanımının geliştirilmesi
8. Retrieval nedir?
erişme
9. Bilişim yetisinin unsurları nelerdir?
- bilişsel uyum
- veri yönetimi ve analiz
- etik ve hukuki kullanım
- Verfügbarkeit
- Vertraulichkeit
- Vollstándigkeit
- gizlilik
- bütünlük
- erişilebilirlik
- ağ bilişimi
- donanım bilişimi
- yazılım bilişimi
- sağlama
- dağıtma
- iletme
- sonuç üretme
- elektronik ve interneti hukuku
- bilgi ve iletişim teknolojileri hukuku
- bilişim suçlarına dair hukuk
18. Bilişim alanının belirlenmesine yönelik düzenlemeler hangileridir?
5369, 5809 ve 5070 sayılı kanunlar
19. Bilişim alanında özel hukuk düzenlemeleri hangileridir?
6102, 6362, 6098, 6100, 7201, 6112, 5441, 5300, 6502, 5147 sayılı kanunlar.
20. Bilişim alanında kamu hukuku düzenlemeleri hangileridir?
- Avrupa Konseyi Siber Suç Sözleşmesi
- 5237 S. Türk Ceza Kanunu
- 5271 S. Ceza Muhakemeleri Kanunu
- 5651 S. İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun
- 5490 S. Nüfus Hizmetleri Kanunu
- 213 S. Vergi Usul Kanunu
- 488 S. Damga Vergisi Kanunu
- 2004 S. İcra ve İflas Kanunu
- 4734 S. Kamu İhale Kanunu
- 5018 S. Kamu Mali Yönetimi Kontrol Kanunu
- 5846 S. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu
- 4982 S. Bilgi Edinme Kanunu
- 6698 S. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu
- 3194 S. İmar Kanunu
21. Bilişim hukuku alanında hukuka aykırı fiillerin gerçekleşmesinde önleyici ve caydırıcı hükümler içeren kanunlar hangileridir?
- Türk Ceza Kanunu
- Ceza Muhakemesi Kanunu
- İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun
- Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu
1.Aşağıdakilerden hangisi bilişim hukukunun asli konularından değildir?
A) Elektronik sözleşmelerin kurulması
B) Alan adları sistemi ve buna dair hukuki sorunlar
C) İnternette reklam hukuku sorunları
D) Bilgisayar programlarının nasıl programlanacağı
E) Sosyal medyada kişilik hakkı ihlalleri ve buna dair hukuki rejim
"Bilgisayar programlarının nasıl programlanacağı" meselesi, tamamen yazılım mühendisliği ve bilgisayar bilimlerinin teknik bir konusudur.
Hukukun Alanı: Hukuk, bir programın nasıl yazıldığıyla (kod dizilimi, algoritma verimliliği, dil seçimi) değil; o programın yazıldıktan sonraki hukuki statüsüyle, mülkiyetiyle ve yarattığı etkilerle ilgilenir.
Örnek: Kodların çalınması (telif hakkı), bir yazılımın patent alıp alamayacağı veya yazılımın bir zarara yol açması durumunda doğacak sorumluluk bilişim hukukunun konusudur. Ancak "bir döngü (
loop) nasıl kurulur?" sorusu hukuki bir mesele değildir.
2. Türk hukukunda bir bilgisayar programının patentlenebilir nitelikte olduğu durumlarda bu konuda patent almak için aşağıdakilerden hangi kuruma başvurulur?
A) ODTÜ
B) İstanbul Patent
C) Danıştay
D) Türk Patent
E) Yargıtay
.tr uzantılı alan adlarını yöneten kurumdur, patentle ilgisi yoktur.B: İstanbul Patent: Bu ve benzeri isimler genellikle özel patent vekillik firmalarına aittir, resmi karar mercii değildir.
C: Danıştay: Yüksek idare mahkemesi; patent başvurusu yapılmaz, idari işlemlere karşı yargı yolunda rolü olur.
D: Türkiye'de patent, marka, tasarım ve coğrafi işaret gibi sınai mülkiyet haklarının tescili ve korunmasından sorumlu tek yetkili kamu kurumu Türk Patent ve Marka Kurumu (kısa adıyla TÜRKPATENT)'dur.
E: Yargıtay: Adli yargının en üst mahkemesidir.
3. Aşağıdakilerden hangisi Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında doğrudan korunan konulardan değildir?
A) Geleneksel ürün adları
B) Coğrafi işaretler
C) Faydalı modeller
D) Buluşlar
E) Telif hakları
Markalar: Bir işletmenin mal veya hizmetlerini diğerlerinden ayırt etmeyi sağlayan işaretler.
Coğrafi İşaretler ve Geleneksel Ürün Adları (A ve B Şıkları): * Coğrafi İşaret: Belirgin bir niteliği veya ünü belli bir yöreye ait ürünleri (örn: Antep Baklavası).
Geleneksel Ürün Adı: Geleneksel yöntemlerle üretilen veya geleneksel ham maddelerden oluşan ürünleri ifade eder.
Tasarımlar: Bir ürünün tümü veya bir parçasının çizgi, şekil, renk, doku gibi özelliklerinden oluşan görünümü.
Patentler ve Faydalı Modeller (C ve D Şıkları): * Buluş (Patent): Teknik bir soruna yeni bir teknik çözüm getiren icatlar.
Faydalı Model: Kimyasal maddeler ve usuller hariç, sanayiye uygulanabilen yeni buluşların daha kısa süreli korunması.
4. Aşağıdakilerden hangisi SMK m. 7/III hükmü açısından yanlıştır?
A) Bu hükme göre, işareti alan adı olarak kullananın buna dayanak olan ve ona öncelik sağlayan üstün bir hakka sahip olmaması gerekir.
B) Bu hüküm marka hukukuna ilişkin bir sorunu düzenlediğinden, başka alanlarda doğrudan ve birebir uygulanması mümkün değildir.
C) SMK m. 7/III hükmü açısından markanın (işaretin) internette alan adı olarak internette ticari olup olmaması önemsizdir.
D) SMK m. 7/III hükmünün bir alan adı uyuşmazlığında uygulanabilmesi için markayla örtüşen ibarenin alan adı olarak kullanılması gerekir.
E) Bu hüküm marka hukukuna ilişkindir. Bu yüzden bir alan adı uyuşmazlığında uygulanabilmesi için öncelikle ortada hukuken korunan bir markanın bulunması gerekir.
B: SMK m.7 marka hukukudur. Alan adı uyuşmazlıklarında (TRABİS/UDRP benzeri) benzer kriterler kullanılsa da bu ayrı bir mekanizmadır. Bu hüküm spesifik olarak "Marka Hakkına Tecavüz" hallerini ve marka sahibinin yetkilerini düzenler. Marka hukuku dışındaki (örneğin sadece isim hakkı veya haksız rekabet) uyuşmazlıklarda doğrudan bu maddeye dayanılamaz; o durumlarda Türk Ticaret Kanunu veya Türk Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır.
C: Yanlış olan C. Çünkü 7/3-d metninde açık şart var: “internet ortamında ticari etki yaratacak biçimde”. Yani ticari etki önemli. Ticari etki yoksa 7/3-d dayanağı zayıflar. SMK m. 7/3 hükmünün uygulanabilmesi için işaretin internet ortamında kullanımı "ticari" bir nitelik taşımalıdır. Kanun metni açıkça "ticari etki yaratacak biçimde" ifadesini kullanır. Eğer bir alan adı tamamen kişisel, ticari olmayan veya kar amacı gütmeyen bir amaçla (örneğin sadece bir hobi bloğu olarak) kullanılıyorsa, bu madde kapsamında bir marka ihlalinden söz etmek her zaman mümkün olmayabilir. Dolayısıyla kullanımın ticari olup olmaması önemsiz değil, aksine belirleyicidir.
D: 7/3-d zaten “alan adı olarak kullanılması” diye yazar. Maddenin lafzı gereği, uyuşmazlığa konu olan ibarenin internet ortamında "alan adı, yönlendirici kod, anahtar sözcük" gibi formlarda kullanılması şarttır.
E: SMK m.7 “marka tescilinden doğan hakların kapsamı” başlığında okunur; ortada korunacak bir marka/işaret yoksa bu hükmün koruma mantığı da yok. Bu da doğru kabul edilir. Bu maddeye dayanarak bir koruma talep edebilmek için ortada tescilli veya hukuken korunan bir markanın varlığı ön koşuldur.
5. Bilgisayar programlarının patent hukukunda korunması açısından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Bilgisayar programının nesne koduyla yazılmış şekli, patent hukukunda korunan kısmı ifade eder, çünkü bilgisayarda çalışabilen kısım tam da budur.
B) Buluş basamağını aşan her bilgisayar programı patent hukukunda ayrıca bir araştırma yapmaya gerek olmadan korunur.
C) Her türlü bilgisayar programı patent hukukunda korunur, çünkü bunlar bilgisayarlarda çalıştıkları için zaten teknik sorunları çözerler.
D) Bilgisayar programları patent hukukunda korunmazlar, çünkü bunlar buluş değildirler.
E) Patent hukukunda teknik mahiyette olan (salt bilgisayara ilişkin olmak dışında bir teknik etki yaratmak anlamında) bilgisayar programlarının korunması mümkündür; ancak bunun için bunların patent yeteneği koşullarını da sağlamaları gerekir.
B: “Buluş basamağı aşan her program otomatik korunur” yanlış. Patent için ayrıca yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik gibi şartlar da var; ayrıca konu “program as such” ise zaten eşikten geçemez. Sadece buluş basamağını aşmak yetmez; öncelikle konunun "patentlenebilir bir buluş" (teknik karakterli) olması gerekir.
C: Her program teknik bir sorunu çözmez. Örneğin bir muhasebe yazılımı veya bir oyun sadece ticari/zihinsel bir faaliyet yürütebilir. Bunlar teknik etki yaratmadığı için patent alamaz.
D: “Bilgisayar programları korunmaz, buluş değildir” de toptancı ve yanlış. “Program olarak program” patentlenmeyebilir ama teknik karakter taşıyan bilgisayar tabanlı buluş patentlenebilir. "Hiçbir şekilde korunmazlar" ifadesi hatalıdır. Günümüzde "Yazılım Tabanlı Buluşlar" (CII - Computer Implemented Inventions) başlığı altında binlerce yazılım patenti verilmektedir.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Bu sorunun cevabını ve bilgisayar programlarının hukuki korunmasını daha iyi anlamak için şu temel prensipleri bilmek gerekir:
Neden E Şıkkı Doğru?
Teknik Karakter Şartı: Bir bilgisayar programı, bilgisayarın donanımı arasındaki olağan etkileşimin ötesine geçen "ek bir teknik etki" yaratıyorsa (örneğin bir sanayi robotunun kolunu hareket ettiriyorsa, veri sıkıştırmada devrim yaratıyorsa veya bir aracın fren sistemini optimize ediyorsa) patentlenebilir hale gelir.
Patentlenebilirlik Kriterleri: Teknik etki yaratan programın patent alabilmesi için ayrıca şu üç şartı da (E şıkkında belirtildiği gibi) sağlaması gerekir:
Yenilik: Dünyanın hiçbir yerinde daha önce kamuya sunulmamış olması.
Buluş Basamağı: Konuyla ilgili uzman bir kişinin kolayca aklına gelmeyecek bir aşamada olması.
Sanayiye Uygulanabilirlik: Pratik bir uygulama alanının bulunması.
6. Aşağıdakilerden hangisi normalde fikrî mülkiyet hukukunun konusu değildir?
A) Yaratıcılığı son derece açık olan bir tasarımın tasarım olarak nasıl korunabileceği sorunu
B) Bir buluşun patent alıp alamayacağı meselesi
C) Nişanlı bir şairin şiir yazması açısından artık ilham kaynağı olmaktan çıkmış nişanlısı ile olan nişanlılık ilişkisini sona erdirmesi sorunu
D) Bir markayla hemen hemen aynı olan ibarenin aynı alanda kullanılması nedeniyle ortaya çıkan bir uyuşmazlığın nasıl çözülmesi gerektiği sorunu
E) Bir şiir üzerindeki telif hakları
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder